جنگ به دشمن پشت نكنند . خدا از پيمان خود بازخواست خواهد كرد . بگو : اگر از مرگ يا كشته شدن بگريزيد ، هرگز گريختن سودتان ندهد . و آنگاه از زندگى جز اندكى بهره مند نخواهيد شد . » از آيهء هيجدهم چنين به دست مىآيد كه كسانى در جنگ حاضر نشده و ديگران را نيز به عدم حضور تحريك مىكرده‌اند : « خدا مىداند چه كسانى از شما ، مردم را از جنگ باز مىدارند . و نيز مىشناسد كسانى را كه به برادران خود مىگويند : به نزد ما بياييد . و جز اندكى به جنگ نمىآيند . » خداوند حالت وحشت زدگى آنان را در جنگ ، در عين روحيه طلبكارى در حين پيروزى و اخذ غنايم در آيهء نوزدهم چنين توصيف مىكند : « أَشِحَّةً عَلَيْكُمْ فَإِذا جاءَ الْخَوْفُ رَأَيْتَهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ تَدُورُ أَعْيُنُهُمْ كَالَّذِي يُغْشى عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ ، فَإِذا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُمْ بِأَلْسِنَةٍ حِدادٍ أَشِحَّةً عَلَى الْخَيْرِ هر چيزى را از شما دريغ مىدارند ، و چون وحشت فراز آيد ، بينى كه به تو مىنگرند و چشمانشان در حدقه مىگردد ، مثل كسى كه از مرگ بيهوش شده باشد . چون وحشت از ميان برود ، از حرص غنايم با زبان تيز خود برنجانندتان . اينان ايمان نياورده‌اند . و خدا اعمالشان را تباه كرده است و اين كار بر خدا آسان بوده است . » و باز دربارهء منافقان : « مىپندارند كه سپاه احزاب نرفته است . و اگر آن لشكرها باز مىآمدند ، آرزو مىكردند كه كاش در ميان اعراب باديه نشين مىبودند و همواره از اخبار شما مىپرسيدند . اگر هم در ميان شما مىبودند ، جز اندكى قتال نمىكردند . » گروه ديگر مؤمنان بودند كه به گونه‌اى ديگر مىانديشيدند : « وَ لَمَّا رَأَ الْمُؤْمِنُونَ الْأَحْزابَ قالُوا هذا ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ و چون مؤمنان ، احزاب را ديدند ، گفتند : اين همان چيزى است كه خدا و پيامبرش به ما وعده داده‌اند و خدا و پيامبرش راست گفته‌اند . و جز به ايمان و تسليمشان نيفزود . از مؤمنان مردانى هستند كه به پيمانى كه با خدا بسته بودند وفا كردند . بعضى بر سر پيمان خويش جان باختند و بعضى چشم به راهند و هيچ پيمان خود دگرگون نكرده‌اند . تا خدا راستگويان را به سبب راستى گفتارشان پاداش دهد و منافقان را اگر خواهد عذاب كند يا توبهء آنها را بپذيرد كه خدا آمرزندهء مهربان است . » اما نتيجهء جنگ شكست احزاب بود : « خدا كافران كينه توز را بازپس زد . اينان به هيچ غنيمتى دست نيافتند ، و در كارزار ، مؤمنان را خدا بسنده است ، زيرا خدا پرتوان و نيرومند است . » در جاى ديگر اشاره كرديم كه اين قبيل رخدادها مىتواند ما را در شناخت چهرهء كسانى كه خود را به ظاهر در گروه مسلمانان جاى داده‌اند كمك كند . اينان عده‌اى اندك